We sloten de vorige aflevering af met de constatering dat ChatGPT en Dall-E technisch gezien tot de Vrolijkste Verveelvoudigers behoren die je kunt bedenken. Zij brengen hun eindproducten immers – zonder enige wroeging- tot stand met gebruikmaking van de bestaande teksten en afbeeldingen<\/em> die hen door hun makers ter lering zijn toegediend. Alles wat zij maken is daaruit opgebouwd, zou je kunnen zeggen. En omdat we de vorige keer geconstateerd hebben dat ook een verveelvoudiging in gewijzigde vorm <\/em>nog steeds een verveelvoudiging is, is voor het opbouwen van dat eindproduct uit bestaand auteursrechtelijk materiaal dus eigenlijk toestemming nodig van de makers van die bestaande teksten en afbeeldingen. Toch? Bij een beeldgenerator als Dall-E ligt dat wat lastiger. Het Mauritshuis leende bijvoorbeeld afgelopen winter Vermeers Meisje met de Parel uit aan een ander museum. Het kostte vervolgens weinig moeite dit meesterwerk te vervangen door diverse moderne bewerkingen, die met behulp van AI waren gemaakt. De ereplaats was voor een werk van de Duitse kunstenaar Julian van Dieken, dat was gemaakt met behulp van Midjourney. Natuurlijk herkent iedereen<\/a> daar onmiddellijk het origineel<\/a> in.<\/p>\n\n\n\n Is dit nu wel <\/em>een verveelvoudiging in gewijzigde vorm? Dat zou heel goed kunnen[1]<\/a>. En als Vermeers werk nog auteursrechtelijk beschermd was geweest, zou Van Dieken daarop aangesproken kunnen worden, aangezien hij kennelijk zelf de AI-output nog heeft bewerkt (zie deel 3).<\/p>\n\n\n\n Overigens zou hetzelfde aan de orde zijn als de hele AI-tussenkomst er niet geweest zou zijn, maar de bewerker zelf rechtstreeks met het origineel aan de gang zou zijn gegaan (zoals bijvoorbeeld hier<\/a> lijkt te zijn gebeurd). En als we wat verder uitzoomen: iedereen kent wel werken waarvoor geldt dat de maker zich \u201cheeft laten inspireren\u201d door het werk van een andere kunstenaar. Soms net <\/em>iets te veel, maar meestal geeft dat geen auteursrechtelijke conflicten. Onze inspiratie mogen we overal vandaan halen, zo lang we zelf maar oorspronkelijk blijven.<\/p>\n\n\n\n Waar ligt dan de grens tussen (laten) inspireren en kopi\u00ebren? Grappig is dat in dit verband bij sommigen geloof wordt gehecht aan \u201dDe mythe van de zeven verschillen\u201d<\/em>. Waar deze vandaan komt is een raadsel, maar het bestaan ervan<\/a> merk ik zelf jaarlijks nog bij mijn studenten. De mythe houdt in dat je weg zou komen met het nabootsen van het werk van een ander, als je er maar voor zorgt dat er zeven (of in sommige versies: vijf) afwijkingen zijn van het origineel. Leuk bedacht, maar niet waar.<\/p>\n\n\n\n Soms zal een werk met zeven (of wel tien) verschillen nog steeds een verveelvoudiging in gewijzigde vorm zijn. (Ga maar tellen, in die hierboven genoemde verveelvoudiging door Van Dieken.) Terwijl ook denkbaar is dat er sprake is van een nieuw, ander werk, ook al is er maar sprake van \u00e9\u00e9n werkelijk verschil. Het hangt er namelijk sterk vanaf wat <\/em>er precies hetzelfde, dan wel anders is. Volgende week duiken we daar nader in.<\/p>\n\n\n\n
<\/p>\n\n\n\ntechnisch \u2260 auteursrechtelijk <\/h4>\n\n\n\n
Nou\u2026 dat hangt ervan af. Niet ieder werk dat technisch gezien<\/em> is opgebouwd uit elementen van een ander werk is namelijk auteursrechtelijk<\/em> gezien automatisch een verveelvoudiging in gewijzigde vorm. Bij Chat GPT is dat ook vrijwel meteen duidelijk. Wie dat programma gebruikt zal bij het invoeren van de \u201cprompt\u201d, de instructie aan het programma, echt enorm z\u2019n best moeten doen om een tekst gegenereerd te krijgen die zelfs maar bij benadering op een bestaande tekst lijkt.<\/p>\n\n\n\nhet meisje met de parel<\/h4>\n\n\n\n
de zeven verschillen –not<\/em><\/h4>\n\n\n\n
En dat moeten we weer bekijken door de bril van datgene wat een voortbrengsel tot \u201cwerk\u201d maakt, tot auteursrechtelijk beschermd product van letterkunde, wetenschap of kunst.<\/p>\n\n\n\n